De 25 procent-regel en de A1-verklaring uitgelegd
Werk je een kwart of meer van je tijd vanuit je woonland, dan verschuift je sociale zekerheid naar dat land. Bij een vijfdaagse werkweek zit je daar al aan bij ruim één dag per week.
Dat is een andere vraag dan waar je belasting betaalt, en de twee kunnen uit elkaar lopen. De A1-verklaring is het document dat vastlegt onder welk stelsel je valt.
Waarom dit los staat van belasting
Bij grensoverschrijdend werken lopen twee sporen naast elkaar. Het belastingspoor bepaalt welk land over je loon mag heffen, en volgt het belastingverdrag. Het sociale-zekerheidsspoor bepaalt waar je verzekerd bent voor zorg, AOW, WIA en werkloosheid, en volgt Europese verordening 883/2004.
Die twee kunnen verschillende antwoorden geven. Je kunt in het ene land belasting betalen en in het andere sociaal verzekerd zijn. Wie alleen naar het verdrag kijkt, mist de helft.
Hoe de 25 procent-regel werkt
Werk je in twee of meer landen, dan geldt als hoofdregel: je bent verzekerd in je woonland als je daar een substantieel deel van je werk verricht. Substantieel betekent 25 procent of meer, gemeten naar arbeidstijd of loon.
Wanneer je over de grens gaat
| Dagen per week vanuit je woonland | Aandeel | Sociale zekerheid | |
|---|---|---|---|
| Bij een vijfdaagse werkweek | 1 dag | 20 % | Werkland |
| 1,25 dag | 25 % | Woonland | |
| 2 dagen | 40 % | Woonland | |
| Bij een vierdaagse werkweek | 1 dag | 25 % | Woonland |
De toets kijkt naar je arbeidstijd of je loon over een periode van doorgaans twaalf maanden, niet naar een enkele week. Incidenteel een dag extra thuiswerken tilt je er niet meteen overheen, structureel wel.
Let op de vierde regel: bij een vierdaagse werkweek is één thuiswerkdag al genoeg. Dat is de situatie waarin de meeste mensen onbedoeld omslaan.
Wat de A1-verklaring is
De A1-verklaring is een document waarmee je aantoont in welk land je sociaal verzekerd bent. Je vraagt hem aan bij de instantie van het land waarvan het stelsel op je van toepassing is; voor Nederland is dat de SVB.
Zonder A1 kan het land waar je werkt premies bij je of je werkgever opeisen, ook als je elders al betaalt. Met A1 heb je bewijs, en dat is in de praktijk het verschil tussen een formaliteit en een naheffing.
Waarom dit geld kost
- Premiepercentages verschillen fors. Verschuift je verzekering naar een land met hogere werkgeverslasten, dan kan dat je werkgever ertoe brengen je bruto loon aan te passen.
- Je opbouw verschuift mee. Ben je niet meer in Nederland verzekerd, dan bouw je geen AOW meer op. Elk jaar buiten de Nederlandse verzekering is 2 procent minder AOW.
- Je zorgverzekering verandert. Val je onder een ander stelsel, dan vervalt je Nederlandse zorgverzekering en ga je over naar dat van je woonland, of naar de verdragsregeling.
- Terugwerkende kracht. Wordt achteraf vastgesteld dat je al jaren onder een ander stelsel viel, dan volgt correctie over die hele periode.
Reken je werkvorm door
Emigratieplan rekent door wat je werkvorm en je verdeling over landen betekenen voor je besteedbaar inkomen en je AOW-opbouw. De tool komt binnenkort uit.
Zet me op de lijstVervolgvragen
Geldt dit ook buiten de EU?
Verordening 883/2004 geldt binnen de EU, de EER en Zwitserland. Daarbuiten kijk je naar het bilaterale sociale-zekerheidsverdrag met dat land, als dat er is. Zonder verdrag kun je in twee landen tegelijk premieplichtig zijn.
Is de 183-dagenregeling hetzelfde?
Nee, en dat is een veelgemaakte verwarring. De 183-dagenregeling hoort bij het belastingverdrag en gaat over de vraag welk land je loon mag belasten. De 25 procent-regel gaat over sociale zekerheid. Ze kunnen tegengesteld uitpakken.
Wie vraagt de A1 aan, ik of mijn werkgever?
Meestal de werkgever, maar als zelfstandige doe je het zelf. Voor Nederland loopt het via de SVB. Vraag hem aan vóór je werkpatroon verandert, niet erna.
Ik ben zzp'er en woon in het buitenland. Wat geldt er dan?
Dezelfde verordening, met een eigen toets. Verricht je een substantieel deel van je werkzaamheden in je woonland, dan ben je daar verzekerd. Werk je vooral voor Nederlandse opdrachtgevers maar vanuit je woonland, dan is dat woonland doorgaans bepalend.
Verder lezen
- Beslisgids: de werkvorm-illusie, over waarom "ik werk online" ook een landenkeuze is
- Ben je kwalificerend buitenlands belastingplichtige?, het belastingspoor naast dit sociale spoor
Waar dit op gebaseerd is
- Verordening (EG) 883/2004 over de coördinatie van socialezekerheidsstelsels, en toepassingsverordening 987/2009
- SVB, aanvraag en voorwaarden van de A1-verklaring
- Kaderovereenkomst over structureel telewerken binnen de EU
Dit is geen fiscaal advies. Emigratieplan is een rekentool. Voor je eigen situatie leg je de uitkomst voor aan een fiscalist.