Wordt je Nederlandse pensioen in Portugal belast?

Waarom veel mensen denken dat het anders zit

Tot 2024 bestond in Portugal de NHR-regeling, die buitenlands pensioen tegen 10 procent belastte en in de jaren daarvoor zelfs tegen nul. Dat is de reden dat Portugal bij Nederlandse gepensioneerden nog altijd bekendstaat als fiscaal gunstig.

NHR is per 1 januari 2024 gesloten voor nieuwe aanmeldingen. Wie er vóór 31 december 2023 aan voldeed kon zich nog tot 31 maart 2024 aanmelden en zit in een overgangsregeling. Voor iedereen die nu vertrekt bestaat de regeling niet meer. De opvolger heet IFICI, een Portugese belastingregeling voor nieuwkomers die er als kenniswerker of ondernemer aan de slag gaan. Verderop lees je wat die voor je pensioen doet.

Wie mag er heffen: Nederland of Portugal?

Dat hangt af van het soort pensioen. Grofweg drie stromen:

• AOW. Gaat naar Portugal. De Hoge Raad besliste op 6 november 2020 dat de AOW onder het verdrag met Portugal in het woonland wordt belast.
• Aanvullend pensioen van je werkgever of verzekeraar. In beginsel Portugal, als woonland. Het verdrag geeft Nederland in bepaalde situaties nog een heffingsrecht, onder meer als het pensioen in Nederland fiscaal gefacilieerd is opgebouwd en Portugal het niet tegen het normale tarief belast.
• Overheidspensioen. Dat is pensioen dat je opbouwde met werk voor de overheid, zoals het Rijk, een provincie of een gemeente. Ambtenaren bouwen het meestal op bij ABP. Dit pensioen blijft in Nederland belast. Er is één uitzondering, en daar staat “in de regel” voor: woon je in Portugal en heb je ook de Portugese nationaliteit, dan belast alleen Portugal het. Het verdrag kijkt naar het werk waarmee je het pensioen opbouwde. Bij welk fonds het staat, maakt niet uit. Werkte je een deel van je loopbaan in het bedrijfsleven, dan geldt dit alleen voor het deel uit je overheidsjaren. Een zorgpensioen bij PFZW, opgebouwd bij een gewoon ziekenhuis of een zorginstelling, telt als gewoon aanvullend pensioen.

Welke van de drie op jou van toepassing is, en in welke verhouding, bepaalt je uitkomst meer dan het tarief zelf.

Het voorbeeld

Neem een stel, allebei geboren in 1960. Ze werken niet meer. Ieder heeft een pensioenpot van € 350.000 die vanaf hun 67e in twintig jaar wordt uitgekeerd, tegen 3 procent rendement, en ze hebben € 150.000 aan beleggingen en € 50.000 spaargeld. Ze huren in Nederland, dus er spelen geen woningeffecten mee.

Ze vertrekken in 2027 naar Portugal en kijken twintig jaar vooruit, tot 2046. Over die periode keren hun twee pensioenpotten samen € 922.552 bruto uit. Dat bedrag is in alle drie de varianten gelijk.

De AOW telt mee. Naast de pensioenpotten ontvangen ze samen € 687.934 aan AOW over deze twintig jaar. Dat bedrag zit in de belastinggrondslag, dus het staat in de tabel. Bruto komt er over de looptijd € 1.610.486 binnen. De vraag is wat daarvan overblijft.

Wat er in die tabel gebeurt

Portugal belast je pensioen zwaarder, maar niet dramatisch. € 307.930 tegenover € 293.106. Dat tariefverschil van ruim veertienduizend euro over twintig jaar is op zichzelf goed te overzien.

De heffingskortingen doen het meeste werk. Dat zijn er twee. De algemene heffingskorting krijgt iedereen die in Nederland belastingplichtig is. De ouderenkorting komt daar vanaf je AOW-leeftijd bovenop. Samen drukken ze in Nederland € 169.270 van de aanslag af, elk jaar opnieuw. Na vertrek blijft daar € 0 van over, een verschil van € 169.270.

Op je vermogen wint Portugal juist. Box 3, de Nederlandse belasting op spaargeld en beleggingen, kost in Nederland € 91.795 over dezelfde periode. In Portugal betalen ze over rente en dividend € 64.408. Dat compenseert een deel, maar lang niet alles.

En IFICI dan?

IFICI, de opvolger van NHR, verandert aan de belasting op je pensioen geen euro. Kijk maar: de inkomstenbelasting en het effectieve tarief zijn identiek met en zonder regime. Ze zijn tot op de euro gelijk. Buitenlands pensioen is uitdrukkelijk uitgesloten van de vrijstellingen onder IFICI.

Wat het regime wél doet, zie je op de regel eronder: je vermogensbelasting gaat van € 64.408 naar € 46.471. Dat scheelt € 17.937, en alleen in de tien jaar dat het regime loopt, hier 2027 tot en met 2036. IFICI is bedoeld voor kenniswerkers en ondernemers, en helpt je op inkomen uit werk, dividend, rente en huur. Heb je naast je pensioen weinig ander inkomen, dan levert het je vrijwel niets op.

Wat dit betekent voor je keuze

Portugal kan nog steeds de goede keuze zijn. Het weer, de kosten van levensonderhoud en de zorg wegen voor veel mensen zwaarder dan een belastingtarief, en dat is een prima reden om te gaan.

Reken alleen niet met een fiscaal voordeel op je pensioen dat er niet meer is. En onderschat de heffingskortingen niet: dat is de post waar dit voorbeeld op omslaat, en die staat op geen enkele vergelijkingssite.

Drie dingen bepalen jouw uitkomst: welk deel van je pensioen overheidspensioen is, in welk jaar je uitkering begint, en hoeveel vermogen je naast je pensioen hebt. Die drie samen verklaren het grootste deel van het verschil tussen scenario's.