Wat kosten sociale premies in het buitenland vergeleken met Nederland?

Sociale premies zijn geen belasting

Wie landen vergelijkt, kijkt naar het belastingtarief. Dat is de helft.

Naast de belasting staat een tweede heffing: de sociale premie. Ze betaalt het pensioen, de zorg, arbeidsongeschiktheid en werkloosheid, en loopt langs een eigen wet, een eigen instantie en een eigen grondslag. Welk land mag heffen is een aparte vraag, die staat op de pagina over de 25 procent-regel en de A1-verklaring.

Het verschil met belasting zit in drie dingen.

• De premie kent vaak een plafond. Boven een bepaald bedrag betaal je niets meer. Bij belasting stijgt de heffing met het inkomen mee.
• De premie kan een vast bedrag zijn. Griekenland zet de zelfstandige in een verzekeringsklasse van de EFKA, de Griekse sociale verzekeraar. Het bedrag per maand hangt van de klasse af en staat los van de winst.
• De premie kent een eigen grondslag. Spanje legt de basis van de zelfstandige vast aan de hand van een schijf van zijn netto rendement. Het tarief geldt dan over die basis en niet over de winst zelf.

Twee landen met hetzelfde belastingtarief kunnen ver uit elkaar liggen op premie. Een laag tarief zegt weinig. En de uitkomst hangt af van iets anders dan het inkomen.

Wat je werkvorm ermee te maken heeft

Dat andere is de werkvorm.

Sociale premies hangen aan arbeid: aan loon of aan winst. Wie in loondienst is, betaalt een werknemersdeel. Een ondernemer draagt beide delen zelf. Wie niet werkt, betaalt in veel landen niets. Dat de werkvorm ook een landenkeuze is, staat uitgewerkt in de beslisgids over de werkvorm-illusie.

In de praktijk draait dat de landenvolgorde om. Neem Spanje. Het werknemersdeel is 6,50 procent van het loon. De autónomo, de Spaanse zelfstandige, betaalt 31,50 procent over een basis die hij binnen een schijf van zijn netto rendement kiest. Neem Griekenland. De werknemer betaalt een percentage van het loon, de zelfstandige een vast bedrag per maand.

Zet die twee naast elkaar en Spanje is het goedkoopste EU-land voor de werknemer, terwijl Griekenland het goedkoopste EU-land is voor de zzp'er met een winst van € 30.000 of € 50.000 per persoon. Daarom staan hieronder drie kolommen en niet één.

Acht EU-landen en de Emiraten naast elkaar

Hieronder staat wat een stel van twee betaalt in het eerste volle jaar na vertrek. Beide partners zijn geboren in 1985 en vertrekken in 2027, dus 2028 is het eerste jaar waarin ze het hele jaar in het nieuwe land wonen.

Ze verdienen in 2026 samen € 60.000, in 2028 door inflatie € 62.424. In de eerste kolom heet dat loon, in de tweede winst uit onderneming, in de derde is er geen arbeidsinkomen en leeft het stel van vermogen. Al het andere is gelijk.

Waarom Spanje en Griekenland van plaats wisselen

Een schijf tegen een vast bedrag.

In Spanje stijgt de premie van de zzp'er met de winst, maar minder dan evenredig, omdat de basis per schijf verspringt. In Griekenland staat de klasse vast: het bedrag van € 6.510 voor twee blijft gelijk, of de winst nu laag of hoog is. In loondienst is het andersom: Spanje houdt 6,50 procent in, in Griekenland is het percentage hoger, en dan is Spanje het goedkoopst en Griekenland een van de duurste.

Hongarije gaat dezelfde kant op als Griekenland: daar kost de zzp'er € 8.690 en de werknemer € 12.576. Zes van de acht EU-landen gaan de andere kant op.

Klapt de uitkomst om bij een andere winst?

Voor Griekenland hangt het af van de winst. Hieronder staat de zzp-premie in 2028 bij drie winsten per persoon (niveau 2026) voor vier landen.

Bij € 15.000 winst per persoon is Griekenland met € 6.510 geen goedkoopste meer: Portugal en Malta zitten rond € 4.700. Bij € 30.000 en € 50.000 blijft Griekenland het laagst. Griekenland is doorgerekend met de laagste reguliere verzekeringsklasse van de EFKA: ongeveer € 251 per maand plus € 10 verplichte bijdrage aan de OAED, de Griekse arbeidsvoorziening, in 2026 en jaarlijks met twee procent verhoogd. Er zijn zes reguliere klassen en een hogere klasse kost meer. Voor beginnende beroepsbeoefenaars bestaat een aparte, lagere categorie, die niet is gebruikt. Of aanvullend pensioen en een eenmalige uitkering daar nog bovenop verplicht zijn, is niet nagegaan. Bij Spanje hangt de uitkomst af van de basis die de ondernemer binnen zijn schijf kiest; een hogere basis kost meer. De doorrekening trekt zeven procent forfaitaire kosten van de winst af (artikel 308 van de Spaanse socialezekerheidswet) en laat de bases jaarlijks met twee procent meegroeien. Een winst van € 30.000 per persoon ligt daardoor vijf euro per maand onder de grens van de volgende schijf: bij iets hogere winst springt de premie op.

Wat een gepensioneerd stel betaalt

Voor het stel zonder arbeidsinkomen hangt het af van de leeftijd.

Neem een stel dat in 2026 al 64 is (beiden geboren in 1962). De AOW gaat voor hen rond 2029 in, afhankelijk van de geboortemaand. Het werkt in de doorrekening niet meer. Tot de AOW betaalt het stel zonder arbeidsinkomen alleen in drie landen iets.

Vanaf 2030 is het in alle landen in de tabel nul. De reden is een aanname. Zodra het stel een Nederlands AOW-pensioen ontvangt, gaat de doorrekening ervan uit dat het via het CAK, het Nederlandse Centraal Administratiekantoor, zorg in het woonland op Nederlandse kosten krijgt en dat het woonland daarom geen zorgpremie heft. Verordening 883/2004, artikel 30, staat zo'n premie over het pensioen alleen toe voor zover het woonland de zorgkosten zelf draagt. Hoe dat voor rente en dividend uitpakt, verschilt per land. In Cyprus en Hongarije maakt die aanname het verschil tussen nul en een bedrag: het jongere stel in de tabel hierboven betaalt daar wel. Wie de zorg niet via het CAK krijgt, valt buiten de aanname.

In de Emiraten is de sociale premie voor de zelfstandige in de doorrekening nul. Een zorgverzekering is er in sommige emiraten, zoals Dubai en Abu Dhabi, verplicht en staat niet in deze cijfers. In loondienst komt daar een verplichte werkloosheidsverzekering bij, ILOE, ongeveer € 28 per jaar voor twee.

Wat er in Nederland wegvalt

Wie naar een ander EU-land verhuist en daar werkt, valt onder de socialezekerheidswetgeving van dat land. De Nederlandse premieplicht voor de volksverzekeringen houdt dan op.

Elk jaar dat je niet verzekerd bent, bouw je twee procent minder AOW op. Wat je daaraan kunt doen staat op de pagina over vrijwillige AOW-verzekering.

Voor de zzp'er in het voorbeeld bedraagt de Zvw-bijdrage, de inkomensafhankelijke bijdrage voor de zorgverzekering, € 2.566 in 2028 als hij in Nederland blijft. Dat bedrag staat bewust niet in de tabel. Het is alleen de zorgbijdrage, zonder de premies voor AOW, Anw en Wlz. Naast de buitenlandse totalen zou het Nederland veel goedkoper laten lijken dan het is.

Wat dit per jaar scheelt

Voor de zzp'er in het voorbeeld loopt de buitenlandse premie in 2028 uiteen van € 0 in de Emiraten via € 6.510 in Griekenland tot € 13.074 in Cyprus. Voor de werknemer ligt het tussen € 28 in de Emiraten en € 12.576 in Hongarije. Binnen de EU loopt het van € 4.058 in Spanje tot € 12.576 in Hongarije.

Voor het stel zonder arbeidsinkomen scheelt het in zes van de landen in de tabel niets. In Bulgarije, Cyprus en Hongarije gaat het om ruim honderd tot ongeveer € 2.000 per jaar.

Een waarschuwing bij deze getallen. Sociale premie is een van de vier knoppen. Belasting is de tweede, woonlasten de derde, kosten van levensonderhoud de vierde. Een land dat op premie duur is, kan op belasting goedkoop zijn.